Komputerowe modele zachowań ludzkich w przeszłości

aut. Radosław Palonka

Badania archeologiczne pozwalają odczytać z małych fragmentów kultury materialnej odnajdywanych podczas wykopalisk, obraz życia dawnych społeczności ludzkich. Jednak nawet najdokładniejsze i najbardziej skrupulatne badania archeologiczne często nie pozwalają na poznanie przyczyn zachowań ludzkich w przeszłości, np. tego co myślał i jakimi powodami kierował się człowiek prehistoryczny ozdabiając tak, a nie inaczej ceramikę, albo tworząc sztukę naskalną w jaskiniach, czy też dlaczego często porzucał on teren, na którym jego przodkowie zamieszkiwali od setek lub tysięcy lat.

Nad tą ostatnią zagadką zastanawiają się naukowcy zgromadzeni wokół projektu "The Village Project". Skupia on przedstawicieli różnych nauk, wliczając w to głównie archeologów, hydrologów, a nawet ekonomistów i informatyków. To właśnie ci ostatni, wsparci ogromną ilością danych archeologicznych, pochodzących z dziesięcioleci prac wykopaliskowych w regionie Mesa Verde na Południowym Zachodzie Stanów Zjednoczonych, mają największe szanse pomóc w odpowiedzi na pytanie: dlaczego przodkowie współczesnych Indian Pueblo, którzy mieszkali w tym regionie przez ponad 800 lat, w rezultacie pod koniec XIII wieku n.e. nagle masowo zaczęli opuszczać ten teren. W przeciągu trzydziestu lat przenieśli swoje siedziby kilkaset kilometrów na południe, na tereny dzisiejszej środkowej i wschodniej Arizony oraz w dolinę rzeki Rio Grande w Nowym Meksyku. Na tych terenach Indianie Pueblo żyją do dnia dzisiejszego.

Do dawnych osad już nigdy nie powrócili, a przyczyny tej migracji to jedna z największych tajemnic archeologii amerykańskiej. Jest to o tyle dziwne, że warunki środowiskowe, choć rzeczywiście mniej sprzyjające, niż w epokach poprzedzających ten exodus, to jednak pozwalały na dalszą egzystencję ludzi, opartą głównie na uprawie roli (przede wszystkim kukurydzy, dyni i fasoli). Dzisiaj archeolodzy z pomocą matematyków i informatyków mają nadzieję na rozwikłanie tej tajemnicy, dzięki zastosowaniu najnowocześniejszych modeli i symulacji komputerowych, które mogą pomóc zrozumieć tak dramatyczną decyzję starożytnych Indian Pueblo.


Cały artykuł dostępny w wersji papierowej Fragile.