Ten okrutny spektakl - slasher movies

aut. Amelia Wichowicz

Co to jest slasher? Slasher należy do jednego z głównych podgatunków horroru. Wyróżnia się charakterystyczną fabułą, w której psychopatyczny morderca zabija seryjnie nastolatków. Mordy te przypominają rzeź, są bardzo brutalne, pełne przemocy i okrucieństwa, z obrazami okaleczania ciała i tryskającej wszędzie krwi, przez co slashery wpisują się w nurt filmów gore. Złota era slashera przypada na lata 70. i 80. XX wieku, kiedy to powstały m.in. takie filmy, jak: Halloween (1978) Johna Carpentera, Piątek, trzynastego (Friday 13th, 1980) Seana S. Cunninghama, czy Bal maturalny (Prom Night, 1980) Paula Lyncha, dziś zaliczane do klasyki gatunku.


Krótka historia slashera

Należy zacząć od etymologii słowa 'slasher'. Otóż nazwa ta pochodzi od angielskiego słowa 'slash', które oznacza 'ciąć', 'pociąć', 'ciachnąć'. Inspirację dla nazwy stanowił sposób, w jaki morderca zabija swoje ofiary - najczęściej ciąć, siepiąc je nożem. Ojczyzną slashera są bez wątpienia Stany Zjednoczone. Horror ten wiele zawdzięcza takim filmom jak: Psychoza (Psycho, 1960) Alfreda Hitchcocka, Podglądacz (Peeping Tom, 1960) Michaela Powella oraz włoskim produkcjom nurtu giallo¹, szczególnie dziełom Mario Bavy, Dario Argento i Lucio Fulciego Szczególnie ważny dla rozwoju gatunku wydaje się film Krwawa zatoka Bay (Reazione a catena, 1971) Mario Bravy - bezpośredniego prekursora slashera. Film opowiada historię czworga nastolatków, którzy przyjeżdżają wypocząć nad jezioro Bay i stają się ofiarami psychopatycznego mordercy. Krwawa zatoka Bay uznawana jest za inspirację dla serii Piątek, trzynastego.

Do wczesnych slasherów zalicza się filmy z początku lat 70.: Czarne święta (Black Christmas, 1974) Boba Clarka, Teksańska masakra piłą mechaniczną (The Texas Chain Saw Massacre, 1974) Tobe'a Hoopera, a zwłaszcza Halloween (1978) Johna Carpentera, który zdefiniował podstawowe zasady rządzące gatunkiem.

Boom na slashery rozpoczął się w latach 80. od wielkiego sukcesu filmów: Piątek, trzynastego (Friday 13th, 1980) Seana S. Cunninghama oraz Bal maturalny (Prom Night, 1980) Paula Lyncha. Szczególną popularnością cieszyły się wśród widzów tzw. "backwoods slashers", czyli horrory, których akcja rozgrywała się w lesie, m.in.: Podpalenie (The Burning, 1981) Tony Maylama, Upiorne urodziny (Happy Birthday to Me, 1981) J. Lee Thompsona, Nie chodź do lasu (Don't Go in the Woods, 1982) Jamesa Bryana, Krwawy odwet (Slaughter High, 1986) George'a Dugdale'a i Prima aprilis (April Fool's Day, 1986) Freda Waltona. W obrębie podgatunku pojawił się również slasher feministyczny - Mord podczas nudnego przyjęcia (The Slumber Party Massacre, 1982) reżyserki Amy Holden Jones.


Definiując podgatunek

Badacze zajmujący się horrorem (m.in. Vera Dika, Carol J. Clover, Peter Hutchings, Jim Harper) nie są zgodni, co do jednorodnej definicji slashera. Trwają spory, które filmy można zaklasyfikować jako slashery, a które nie. Jednak badacze są zgodni co do pewnych wyznaczników obligatoryjnych dla podgatunku. I tak najważniejszy jest schemat fabularny oraz stałe typy bohaterów występujące w slasherze.

Slashery prawie zawsze opierają się na podobnym schemacie. Bohaterowie filmu stanowią grupę związanych blisko ze sobą osób (przyjaciele, uczniowie tej samej szkoły, rodzina), zgromadzonych w miejscu (np. obóz letni, kampus, małe miasteczko, itp.), będącym obszarem działania psychopatycznego mordercy, (który najczęściej w przeszłości doznał krzywdy ze strony swoich ofiar). Psychopata po kolei rozprawia się z kolejnymi osobami, aż do konfrontacji z tak zwaną "final girl", która musi stawić czoła mordercy i wyeliminować go. "Final girl" to młoda dziewczyna, która uosabia powszechnie uznawane wartości moralne. Stanowi ona przeciwwagę dla stereotypowej amerykańskiej młodzieży, pozbawionej kręgosłupa moralnego, oddającej się używkom i wolnej miłości, przez co jest wyśmiewana, odtrącana i uważana za dziwaczkę.



Cały artykuł dostępny w wersji papierowej "Fragile".

---

¹ Giallo (wł. 'żółty') - nurt we włoskim kinie grozy lat 60., 70. i 80. XX wieku. Giallo nazywano krwawe kryminały, oparte na popularnych powieściach kryminalnych oraz filmach Hitchcocka. Patrz: J. Harper, Legacy of Blood: A Comprehensive Guide to Slasher Movies, Manchester 2004, s. 8-10.